
Bir süre her sabah pratik yapıyorsun, sonra bir hastalık, bir yoğun dönem ya da sadece isteksizlik geliyor ve mat bir köşede kalıyor. Ya da meditasyonda bir yere varamıyormuş gibi hissedip "Bu işe yarıyor mu ki?" diye şüpheye düşüyorsun. Patanjali bu deneyimleri iki bin yıla yakın bir süre önce tek tek saymış: Yoga yolundaki engeller, yani antarayalar. Bu yazıda dokuz ana engeli, onlara eşlik eden dört belirtiyi ve Patanjali'nin önerdiği çözümleri bulacaksın.
Antaraya, Sanskritçede "araya giren şey, engel" anlamına gelir. Patanjali Yoga Sutraları'nın birinci bölümünde zihni dağıtan ve pratiği kesintiye uğratan dokuz engeli sayar (1.30) ve bunlara eşlik eden dört belirtiyi ekler (1.31). Toplamda on üç başlık eder.
Bu listeyi okumak çoğu insana rahatlatıcı gelir: Yaşadığın zorluklar senin "kötü bir yogi" olduğunu değil, yolda herkesin karşılaştığı tanıdık durumları gösterir.
| Engel | Anlamı | Günlük hayattaki görünümü |
|---|---|---|
| Vyadhi | Hastalık | Bedenin ya da zihnin hastalanması |
| Styana | Zihinsel isteksizlik | "Bugün canım istemiyor" |
| Samshaya | Şüphe | "Bu gerçekten işe yarıyor mu?" |
| Pramada | Dikkatsizlik, ihmal | Pratiği gelişigüzel, aklı başka yerde yapmak |
| Alasya | Bedensel ağırlık, tembellik | Yataktan kalkamamak |
| Avirati | Duyusal hazlara düşkünlük | Ekranlara, alışverişe, atıştırmaya kapılmak |
| Bhranti Darshana | Yanlış görüş | Yoganın ne olduğunu ya da ne vereceğini yanlış anlamak |
| Alabdha Bhumikatva | İlerleyememe | "Hep aynı yerdeyim" hissi |
| Anavasthitatva | Kazanılanı koruyamama | Bir süre ilerleyip sonra geri düşmek |
Patanjali, zihin dağıldığında şu dört belirtinin de ortaya çıktığını söyler (1.31):
Bu dört belirti aslında bir uyarı lambası gibidir: Fark ettiğinde zihninin dağınık olduğunu anlarsın.
Patanjali'nin ilk önerisi "eka tattva abhyasa"dır: Tek bir ilke ya da nesne üzerinde düzenli pratik. Yani her gün başka bir şey denemek yerine bir yöntemi seçip onunla devam etmek. Bir nefes tekniği, bir mantra, bir sabah rutini.
Engellerin, yüce bilince teslimiyetle (ishvara pranidhana) ortadan kalktığını söyler. Bunu kendi inancına göre yorumlayabilirsin: Kontrol edemediklerini bırakıp yapabileceğine odaklanmak.
Zihni berraklaştırmak için dört tutum önerir: Mutlu olanlara dostluk, acı çekenlere şefkat, iyilik yapanlara sevinç, kötülük yapanlara karşı tarafsızlık. İlişkilerdeki gerginlikler azaldıkça zihin de sakinleşir.
Nefes verişini uzatmak ve dikkati sakin bir nesnede tutmak gibi teknikler zihni dengeler.
Engelleri yumuşatmak için yamalar ve niyamalar da güçlü araçlardır; özellikle Tapas ve Yoganın Beş Niyaması yazılarına göz atabilirsin.
Patanjali'nin Yoga Sutraları'nda saydığı, zihni dağıtan ve yoga pratiğini kesintiye uğratan engellerdir: dokuz ana engel ve dört eşlik eden belirti.
Hastalık, isteksizlik, şüphe, dikkatsizlik, tembellik, duyusal düşkünlük, yanlış görüş, ilerleyememe ve kazanılanı koruyamama.
Tek bir ilke üzerinde düzenli pratik (1.32), teslimiyet (1.29), dostluk, şefkat, sevinç ve tarafsızlık tutumları (1.33) ve nefes çalışmaları.
Hayır. Gelenek de bunun normal olduğunu kabul eder. Kendini suçlamadan, küçük bir adımla kaldığın yerden devam et.