
Bir savaş meydanı. İki ordu karşı karşıya. Okçu Arjuna, karşı safta akrabalarını ve hocalarını görünce silahını bırakıp "Savaşmayacağım" der. Arabacısı Krişna ise onunla konuşmaya başlar. Bu konuşma, yoga felsefesinin en çok okunan metni olan Bhagavad Gita'dır. Bu yazıda Gita'nın ne anlattığını, öğrettiği yoga yollarını, en bilinen dizelerini ve bu bilgeliği günlük hayatına nasıl taşıyabileceğini bulacaksın.
Bhagavad Gita, "Yüce Olan'ın Şarkısı" anlamına gelir. Hint destanı Mahabharata'nın bir bölümüdür; 18 bölüm ve yaklaşık 700 dizeden oluşur. Araştırmacılar metnin bugünkü halini genellikle MÖ son yüzyıllar ile MS ilk yüzyıllar arasına tarihlendirir.
Hikâye, Kurukshetra savaşı başlamadan hemen önce geçer. Arjuna görevi ile vicdanı arasında sıkışmıştır. Krişna ona doğru eylemin ne olduğunu, benliğin doğasını ve yoganın farklı yollarını anlatır. Metin bir savaş sahnesinde geçse de, çoğu yorumcu bu savaşı insanın içindeki mücadelenin bir sembolü olarak okur.
Gita yogayı birkaç farklı biçimde tanımlar:
Gita'nın belki de en bilinen öğretisi: Senin hakkın eylemedir, eylemin meyveleri üzerinde değil (2.47). Yani işini en iyi şekilde yap ama sonuca tutunma. Gita bunu dünyadan kaçmadan, görevini yaparken özgür olmanın yolu olarak anlatır.
Gerçek benliğin (Atman) bedenle birlikte doğup ölmediğini kavramak. Gita'nın 2. bölümü bunu şöyle anlatır: Nasıl insan eski giysilerini çıkarıp yenilerini giyerse, benlik de eski bedenleri bırakıp yenilerine geçer (2.22).
Sevgiyle sunulan bir yaprak, bir çiçek, bir meyve ya da biraz su bile kabul edilir (9.26). Gita'nın 12. bölümü adanmışın niteliklerini sayar: kimseye düşmanlık beslemeyen, dost ve şefkatli, sahiplenmeyen, mutlulukta da acıda da dengeli kalan kişi.
Gita'nın 6. bölümü meditasyona ayrılmıştır. Temiz ve sakin bir yerde, ne çok yüksek ne çok alçak bir oturakta, gövde, baş ve boyun dik oturmak tarif edilir. Arjuna zihnin rüzgâr gibi zaptedilmez olduğunu söylediğinde, Krişna bunun düzenli pratik (abhyasa) ve bağlanmamakla (vairagya) mümkün olduğunu söyler (6.35).
Gita'nın 14-18. bölümleri doğanın üç niteliğini (sattva, rajas, tamas) anlatır ve yiyecekten çalışma biçimine, disiplinden bağışa kadar her şeyi bu üç niteliğe göre değerlendirir. Ayrıntılar için Yogada 3 Guna yazısına bakabilirsin.
Türkçe çevirilerin yanında Eknath Easwaran'ın sade İngilizce çevirisi, yeni başlayanlar için sık önerilir. Farklı çevirileri karşılaştırmak, metnin zenginliğini görmeni sağlar.
Sabah: Gita'dan bir dize oku, gün boyunca aklında tut. Örneğin 2.47: "İşini yap, sonuca tutunma."
Matta:
Akşam: Günün hangi anında sonuca fazla tutunduğunu, hangi anında dengede kaldığını düşün.
Mahabharata destanının bir bölümü olan, 18 bölüm ve yaklaşık 700 dizeden oluşan bir metindir. Arjuna ile Krişna arasındaki diyalog şeklindedir.
Başlıca eylem (Karma), bilgi (Jnana) ve sevgi (Bhakti) yollarını; ayrıca 6. bölümde meditasyonu (Dhyana) anlatır.
"Senin hakkın eylemedir, meyveleri üzerinde değil" (2.47) diye özetlenen, sonuca tutunmadan eylem öğretisidir.
Hayır. Gita dünya çapında farklı inançlardan pek çok kişi tarafından bir bilgelik metni olarak okunur.