Karma Yasası Nedir, Ne Demek? Karma Türleri ve Mokşa

Karma yasası ne demek? Karmanın üç türü, samsara ile ilişkisi, Hinduizm'de karma döngüsünden kurtuluş (mokşa), nishkama karma ve günlük hayatta karma bilinci.

Haber Giriş Tarihi: 07.06.2024 09:24
Haber Güncellenme Tarihi: 28.06.2024 21:25
https://yogaevreni.com/

"Ne ekersen onu biçersin" sözü, karma yasasının en bilinen özetidir. Peki karma yasası ne demek, karmanın türleri nelerdir ve Hinduizm'de karma döngüsünden kurtulmaya ne ad verilir? Bu yazıda karmayı Hint felsefesindeki anlamıyla, sade bir dille ve günlük hayata nasıl yansıyabileceğiyle birlikte bulacaksın.

Karma Yasası Ne Demek?

Sanskritçe karma kelimesi "eylem, yapılan iş" anlamına gelir. Karma yasası ise her eylemin, sözün ve hatta niyetin bir sonuç doğurduğunu anlatan neden-sonuç ilkesidir. Hint felsefesinde karma bir ceza-ödül sistemi değil, doğal bir yasa gibi düşünülür: Tohum ne ise, meyve de ona benzer.

Karma kavramı Hinduizm, Budizm, Jainizm ve Sih geleneğinde farklı yorumlarla yer alır. Ortak nokta, niyetin belirleyici olmasıdır: Aynı eylem, farklı niyetlerle farklı sonuçlar doğurabilir.

Karmanın Üç Türü

Vedanta geleneğinde karma üç gruba ayrılır:

Tür Anlamı Benzetme
Sanchita karma Geçmişten birikmiş toplam karma Ambardaki tohumlar
Prarabdha karma Bu hayatta olgunlaşıp yaşanmakta olan karma Yaydan çıkmış ok
Agami (kriyamana) karma Bugünkü eylemlerle oluşan yeni karma Henüz atılmamış ok

Bu ayrım, karmanın kadercilik olmadığını vurgular: Geçmiş eylemler bugünü etkiler, ama bugünkü seçimlerin geleceği şekillendirmeye devam eder.

Karma ve Samsara

Hint felsefesinde karma, samsara denen doğum-ölüm-yeniden doğum döngüsünün motoru olarak görülür. Arzular, bağlılıklar ve cehalet (avidya) yeni eylemlere, eylemler de yeni sonuçlara yol açar; döngü böylece sürer. Bu kavramı samsara nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Hinduizm'de Karma Döngüsünden Kurtulmaya Ne Ad Verilir?

Hinduizm'de karma ve samsara döngüsünden kurtuluşa mokşa (moksha) denir. Mokşa, ruhun (atman) mutlak gerçeklikle (Brahman) birliğini fark ederek özgürleşmesidir. Budizm'de buna karşılık gelen kavram nirvanadır; arzu ve cehaletin "sönmesi" anlamına gelir. Kavramın ayrıntıları için mokşa ne demek yazımıza göz atabilirsin.

Gelenek Kurtuluşun adı Kısaca
Hinduizm Mokşa Atman'ın Brahman'la birliğini fark etmek
Budizm Nirvana Arzu ve cehaletin sönmesi
Jainizm Kevala / mokşa Ruhun karmik maddeden arınması

İyi Karma, Kötü Karma ve Niyetsiz Eylem

Gelenekte iyi eylemlerin (şefkat, cömertlik, dürüstlük) olumlu, zarar verici eylemlerin olumsuz sonuçlar doğurduğu kabul edilir. Ancak yoga felsefesi bir adım öteye gider: İyi karma bile kişiyi döngüye bağlayabilir; çünkü sonuç beklentisi yeni bağlılıklar yaratır.

Bu yüzden Bhagavad Gita nishkama karmayı, yani sonuca bağlanmadan, görev bilinciyle yapılan eylemi önerir. Gita'nın bu öğretisine dair ayrıntıları Bhagavad Gita nedir yazımızda bulabilirsin. Bu yaklaşımı bir yaşam pratiğine dönüştüren yol ise karma yoga nedir yazımızda anlattığımız karma yogadır.

Karma Bilincini Günlük Hayata Taşımak

10 Dakikalık Niyet Meditasyonu 10 dk

  1. Rahat bir oturuşta gözlerini kapat, birkaç derin nefes al.
  2. Bugün yaptığın bir eylemi hatırla ve arkasındaki niyeti fark et.
  3. Bu eylemin sana ve başkalarına etkisini merakla gözlemle.
  4. Yarın için tek bir niyet belirle: "Bugün sabırlı olacağım" gibi.
  5. Birkaç nefesle bitir.

???? Karma yasasını bir korku kaynağı değil, sorumluluk ve özgürlük çağrısı olarak düşün: Bugün yaptığın seçimler, yarının zeminini hazırlar.

Sık Sorulan Sorular

Karma yasası ne demek?

Her eylemin, sözün ve niyetin bir sonuç doğurduğunu anlatan, Hint felsefesine ait neden-sonuç ilkesidir.

Hinduizm'de karma döngüsünden kurtulmaya ne ad verilir?

Mokşa (moksha). Budizm'de buna karşılık gelen kavram nirvanadır.

Karma kader midir?

Hayır. Geçmiş eylemler bugünü etkiler, ancak bugünkü seçimlerle yeni karma oluşturulur; bu yüzden gelenekte özgür irade önemlidir.

Karmanın türleri nelerdir?

Sanchita (birikmiş), prarabdha (bu hayatta yaşanmakta olan) ve agami (bugünkü eylemlerle oluşan) karma.

Nishkama karma nedir?

Bhagavad Gita'da anlatılan, sonuca bağlanmadan ve karşılık beklemeden yapılan eylemdir.

Kaynaklar