
Om, lotus, mandala, hamsa... Yoga stüdyolarında, takılarda ve dövmelerde sık gördüğün bu mistik semboller ve anlamları aslında binlerce yıllık bir geleneğe dayanır. Bu rehberde en bilinen 15 spiritüel sembolü, geldikleri gelenekleri ve yoga ile meditasyon pratiğinde nasıl kullanılabileceklerini bulacaksın.
Semboller, sözle anlatılması zor kavramları tek bir görüntüde toplar. Doğu geleneklerinde bir sembole bakmak ya da onu zihinde canlandırmak, dikkati toplamanın ve niyeti hatırlamanın bir yolu olarak kullanılır. Psikolog Carl Jung da sembolleri bilinç ile bilinçdışı arasında bir köprü olarak görmüştü.
| Sembol | Kökeni | Temsil ettiği |
|---|---|---|
| Om | Hinduizm | Evrensel ses, bütünlük |
| Lotus | Hinduizm, Budizm | Saflık, el değmemiş güzellik, uyanış |
| Gyan Mudra | Yoga | Bilgi, odak |
| Mandala | Hinduizm, Budizm | Evrenin düzeni, bütünlük |
| Ganeşa | Hinduizm | Engellerin kalkması, yeni başlangıç |
| Hamsa | Orta Doğu, Akdeniz | Koruma |
| Buda | Budizm | Uyanış, dinginlik |
| Shri Yantra | Hinduizm (Şakta) | İlahi dişil güç, yaratım |
| Hilal ay | Şaivizm | Zaman, döngü |
| Trişula | Şaivizm | Üçlü güç, denge |
| Kundalini yılanı | Tantra | Uyuyan potansiyel enerji |
| Dharma çarkı | Budizm | Öğreti, sekiz katlı yol |
| Şiva lingam | Şaivizm | Yaratıcı güç, bütünlük |
| Deniz kabuğu (şankha) | Hinduizm, Budizm | Kutsal ses, uyanış çağrısı |
| Svastika (Hint) | Hinduizm, Budizm, Jainizm | İyi şans, refah |
Hint geleneğinde evrenin ilk sesi kabul edilir. Upanişadlarda A-U-M sesleri sırasıyla uyanıklık, rüya ve derin uyku hâllerini, ardından gelen sessizlik ise bunların ötesindeki saf bilinci temsil eder. Yoga dersleri sıkça Om ile açılıp kapanır. Sembolün ve mantranın anlamını Om sembolünün anlamı yazımızda ayrıntılı anlattık.
Çamurlu sularda kök salıp suyun üstünde lekesiz açan lotus, Hinduizmde el değmemiş güzelliği ve saflığı temsil eden sembolün ta kendisidir. Hindu ve Budist ikonografisinde tanrılar ve Buda lotus üzerinde oturur ya da ayakta durur. Renklerine de anlam yüklenir: beyaz saflık, pembe Buda, mavi bilgelik.
Başparmak ile işaret parmağının uçlarının birleştirildiği el mühürüdür. "Bilgi mührü" anlamına gelir ve meditasyonda dikkati toplamak için kullanılır. Diğer el mühürlerini merak ediyorsan gyan mudra ve diğer mudralar yazımıza bak.
Sanskritçede "daire" demektir. Merkezden dışa doğru simetrik olarak açılan desenleriyle evrenin düzenini ve bütünlüğü temsil eder. Tibet Budizminde rahiplerin renkli kumlarla günlerce yaptığı mandalalar, tamamlandıktan sonra bozulur: her şeyin geçiciliğinin bir hatırlatıcısı.
Fil başlı tanrı Ganeşa, engelleri kaldıran ve yeni başlangıçları koruyan figürdür. Büyük kulakları dinlemeyi, kırık dişi fedakârlığı simgeler. Hikâyesini Ganeşa yazımızda bulabilirsin.
Ortasında göz bulunan açık el şeklindeki bu sembol, Orta Doğu ve Akdeniz kültürlerinde kötü bakışa karşı koruma işareti olarak kullanılır. Yoga geleneğinden gelmese de bugün yoga ve meditasyon kültüründe sıkça görülür.
Siddhartha Gautama'nın uyanışını ve meditasyonun dinginliğini temsil eder. Farklı el duruşları farklı anlamlar taşır; örneğin yere dokunan el, uyanış anının tanıklığını simgeler.
Dokuz iç içe geçmiş üçgenden oluşan kutsal bir geometri desenidir. Şakta geleneğinde ilahi dişil güç (Şakti) ve yaratımın sembolü olarak kabul edilir; meditasyonda odak noktası olarak kullanılır.
Şiva'nın saçlarında taşıdığı hilal, zamanın döngüselliğini ve Şiva'nın zamanın ötesinde olduğunu simgeler.
Şiva'nın üç dişli mızrağıdır. Yaratma, koruma ve yok etme ya da geçmiş, şimdi ve gelecek gibi üçlüleri temsil ettiği anlatılır.
Omurganın tabanında üç buçuk kez kıvrılmış uyuyan bir yılan olarak tasvir edilir. Tantra geleneğinde uyanmayı bekleyen potansiyel enerjiyi simgeler.
Sekiz kollu bu çark, Buda'nın öğretisini ve sekiz katlı yolu temsil eder; Budizmin en eski sembollerinden biridir.
Şiva'nın sembolik ve biçimsiz temsilidir. Genellikle yoni ile birlikte tasvir edilir ve eril ile dişil gücün birliğini, yaratıcı enerjiyi simgeler.
Vişnu'nun elinde taşıdığı deniz kabuğu, törenlerde üflenerek kutsal ses ve uyanış çağrısını temsil eder.
Sanskritçe "iyilik, esenlik" anlamına gelir ve Hinduizm, Budizm ve Jainizmde binlerce yıldır iyi şans sembolü olarak kullanılır. 20. yüzyılda Nazi Almanyası tarafından farklı bir biçimde sahiplenilmesi nedeniyle Batı'da çok farklı ve olumsuz bir anlam kazanmıştır; bu yüzden kullanımı bağlama göre hassasiyet gerektirir.
Gökyüzüyle ilgili sembolleri merak ediyorsan zodyak sembolleri yazımıza da göz atabilirsin.
Lotus çiçeğidir. Çamurlu sularda kök salıp lekesiz açtığı için saflığı ve el değmemiş güzelliği simgeler.
Om, lotus, mandala, Gyan mudra, Ganeşa, hamsa, dharma çarkı ve Shri Yantra en yaygın olanlardır.
Hint geleneğinde evrenin ilk sesi kabul edilir; A-U-M bilinç hâllerini, ardından gelen sessizlik saf bilinci temsil eder.
Sanskritçede "daire" anlamına gelir; evrenin düzenini ve bütünlüğü temsil eden simetrik bir desendir.
Hint geleneğinde Şiva'nın trişulası ve Vişnu'nun diski (çakra) güç ve korumanın sembolleri olarak kabul edilir.