
Osho, 20. yüzyılın en çok okunan ve en çok tartışılan manevi öğretmenlerinden biri. Hem dinamik meditasyonlarıyla milyonlarca kişiye ilham verdi hem de ABD'deki komününde yaşanan skandallarla gündeme geldi. Bu yazıda Osho kimdir, hayatı, öğretileri, ünlü meditasyon teknikleri ve hareketi etrafındaki tartışmaları tarafsız bir çerçevede bulacaksın.
Osho'nun asıl adı Chandra Mohan Jain'dir. 11 Aralık 1931'de Hindistan'ın Madhya Pradesh eyaletinde doğdu, 19 Ocak 1990'da Pune'de hayatını kaybetti. Hayatı boyunca farklı isimlerle anıldı: önce Acharya Rajneesh, ardından Bhagwan Shree Rajneesh ve hayatının son yılında Osho.
"Osho" ismini 1989'da benimsedi. Kendisi bu ismi William James'in "okyanusal deneyim" ifadesiyle ilişkilendirdi; kelime Japoncada da bir Zen ustasına hitap için kullanılan bir unvandır.
| Yıl | Olay |
|---|---|
| 1931 | Madhya Pradesh'te doğdu |
| 1953 | 21 yaşında aydınlanma yaşadığını söyledi |
| 1957-1966 | Felsefe eğitimi aldı ve Jabalpur'da üniversitede felsefe dersleri verdi |
| 1970'ler | Pune'de aşram kurdu; dinamik meditasyonu tanıttı, Batılı takipçi sayısı hızla arttı |
| 1981-1985 | ABD Oregon'da Rajneeshpuram komünü kuruldu |
| 1985 | ABD'de göçmenlik ihlalleriyle ilgili suçlamalar sonrası ülkeden ayrıldı |
| 1987-1990 | Pune'deki aşrama döndü, 1989'da "Osho" ismini aldı, 1990'da öldü |
Osho tek bir geleneğe bağlı kalmadı; Zen, Taoizm, Tantra, Sufizm ve Batı felsefesinden beslenen konuşmalar yaptı. Kitaplarının neredeyse tamamı bu konuşmaların derlemesidir. Öğretilerinin öne çıkan temaları:
Osho, modern insanın oturup hemen sessizleşmesinin zor olduğunu düşündü. Bu yüzden önce bedeni ve duyguları harekete geçiren, ardından sessizliğe varan "aktif meditasyonlar" geliştirdi. Klasik oturarak meditasyonu merak ediyorsan meditasyon nedir yazımıza göz atabilirsin.
Genellikle sabah yapılır ve beş aşamadan oluşur:
Akşamları yapılan, dört aşamalı bir meditasyondur: 15 dakika bedeni serbestçe titretmek, 15 dakika dans, 15 dakika oturarak ya da ayakta sessizce izlemek ve 15 dakika uzanarak hareketsiz kalmak. Aynı adı taşıyan ama farklı bir gelenek olan kundalini yoga ile karıştırılmamalıdır.
Osho ve hareketi hayatı boyunca ve sonrasında yoğun tartışmalara konu oldu:
Bu olaylar 2018'de yayınlanan "Wild Wild Country" belgeselinde ayrıntılı biçimde anlatıldı.
Türkçede hareket için sıkça "Osho tarikatı" ifadesi kullanılıyor. Eleştirmenler ve bazı araştırmacılar hareketi, özellikle Rajneeshpuram dönemindeki merkeziyetçi yapısı nedeniyle bir kült olarak tanımladı. Takipçileri ise kendilerini sannyasin (inzivaya ya da arayışa adanmış kişi) olarak adlandırır ve hareketi bir meditasyon topluluğu olarak görür. Bugün Pune'deki Osho Uluslararası Meditasyon Merkezi faaliyetlerini sürdürüyor. İçe dönüş ve geri çekilme pratiğinin genel anlamı için inziva nedir yazımıza bakabilirsin.
Osho'nun konuşmalarından derlenen yüzlerce kitap pek çok dile çevrildi ve Türkiye'de de geniş bir okur kitlesine ulaştı. Aktif meditasyon fikri, bugün pek çok retreat ve atölyede uygulanıyor. Öte yandan hareketi etrafındaki skandallar, karizmatik liderlik ve manevi topluluklarda hesap verebilirlik üzerine tartışmaların sık atıfta bulunulan bir örneği olmaya devam ediyor.
Asıl adı Chandra Mohan Jain olan, 1931-1990 yılları arasında yaşamış Hintli bir manevi öğretmendir. Dinamik meditasyon gibi aktif meditasyon teknikleriyle tanınır.
Chandra Mohan Jain. Farklı dönemlerde Acharya Rajneesh ve Bhagwan Shree Rajneesh isimlerini de kullandı.
Osho'nun hareketini anlatmak için Türkçede kullanılan bir ifadedir. Eleştirmenler hareketi bir kült olarak tanımlarken, takipçileri onu bir meditasyon topluluğu olarak görür.
Osho'nun geliştirdiği, kaotik nefes, katarsis, "hu" sesiyle zıplama, hareketsizlik ve dans aşamalarından oluşan bir saatlik aktif meditasyondur.
19 Ocak 1990'da Hindistan'ın Pune şehrinde öldü.