Yoga'da Tapas Nedir? Faydaları Nelerdir?

Tapas nedir? Yoganın üçüncü niyaması olan öz disiplinin Yoga Sutraları ve Gita'daki yeri, faydaları ve şefkatle dengelenmesi.

Haber Giriş Tarihi: 07.06.2024 14:31
Haber Güncellenme Tarihi: 20.06.2024 12:43
Kaynak: Haber Merkezi
https://yogaevreni.com/
Yoga'da Tapas Nedir? Faydaları Nelerdir?

Alarm çalıyor, dışarısı hâlâ karanlık ve yatak her zamankinden sıcak. Kalkıp matını sermekle yorganı başına çekmek arasındaki o küçük an... Yoga felsefesi bu ana bir isim veriyor: Tapas. Kelime anlamı "ısı" ya da "yanmak" olan tapas, kendini zorlamak değil, istikrarla doğru olanı seçmek demek. Bu yazıda tapasın ne olduğunu, yoga geleneğindeki yerini, faydalarını ve onu şefkatle dengeleyerek nasıl uygulayabileceğini bulacaksın.

Gün doğmadan oturma odasında yoga matını seren adam

Tapas nedir?

Tapas, Sanskritçe "tap" kökünden gelir; ısıtmak, yanmak anlamındadır. Yoga felsefesinde öz disiplin, kararlılık ve bir hedef için gösterilen istikrarlı çabayı ifade eder. Geleneksel benzetmeye göre, tıpkı ateşin altını arındırması gibi tapas da insandaki alışkanlıkları ve zihinsel bulanıklığı dönüştürür.

Tapas genellikle iki biçimde görünür:

  • Yapmak istemediğin ama sana iyi gelecek şeyi yapmak: Sabah erken kalkıp pratik yapmak gibi.
  • Yapmak istediğin ama sana iyi gelmeyecek şeyi yapmamak: Gece yarısı telefonda saatlerce gezinmemek gibi.

Yoga Sutraları'nda tapas

Tapas, Patanjali'nin beş niyamasının üçüncüsüdür: shaucha (temizlik), santosha (hoşnutluk), tapas (disiplin), svadhyaya (kendini tanıma) ve ishvara pranidhana (teslimiyet).

Patanjali tapasa iki yerde özel önem verir:

  • Kriya Yoga (2.1): Tapas, svadhyaya ve ishvara pranidhana birlikte "eylem yogası"nı oluşturur. Yani tapas, yoganın günlük hayattaki uygulamasının temel taşlarından biridir.
  • 2.43: Tapas ile safsızlıklar giderilir, beden ve duyular güçlenir.

Shaucha hakkında daha fazlası için Shaucha yazısına bakabilirsin.

Bhagavad Gita'da üç tür tapas

Bhagavad Gita'nın 17. bölümü tapası üç alanda anlatır:

Alan Gita'daki karşılığı
Beden Temizlik, dürüstlük, şiddetsizlik, ölçülülük
Söz Doğru, hoş ve faydalı konuşmak; kimseyi incitmemek
Zihin Dinginlik, nezaket, sessizlik, kendine hâkim olmak

Gita aynı bölümde tapası niyetine göre de ayırır: Sonuç beklemeden, inançla yapılan tapas sattvik (dengeli); gösteriş ya da övgü için yapılan rajasik (tutkulu); kendine ya da başkasına zarar veren tapas ise tamasik (karanlık) sayılır. Bu ayrım bugün de çok şey söylüyor: Disiplin, kendini cezalandırmaya dönüşürse amacından sapar.

Tapasın faydaları

  • İrade ve tutarlılık: Küçük taahhütleri tutmak, büyük hedefler için güven verir.
  • Alışkanlıkları dönüştürmek: Yoga geleneği zihindeki derin izlere "samskara" der. Tekrarlanan yeni davranışlar zamanla yeni izler bırakır.
  • Zorlukla barışmak: Zor bir pozda nefesle kalmayı öğrenmek, hayattaki zor anlarda da sakin kalmana yardım eder.
  • Netlik: Neyin önemli olduğuna karar verip ona zaman ayırmak zihni berraklaştırır.

Tapası pratiğine katmak

Matta 20 dk

  • Düzenlilik: Kısa ama her gün. Haftada bir uzun seans yerine her gün 15 dakika.
  • Güneşe Selam: 5-6 tur, nefesle uyumlu.
  • Bir duruşta kalmak: Savaşçı II ya da Plank'ta 5-8 nefes. Yoğunluk hissettiğinde kaçmak yerine nefes verişini uzat.
  • Meditasyon: Her gün aynı saatte 5-10 dakika oturmak.

Günlük hayatta

  • Bir ay boyunca küçük bir taahhüt seç: Her sabah 10 dakika pratik, yatmadan bir saat önce ekranı kapatmak ya da günde bir kez sessiz yürüyüş.
  • Taahhüdünü yazıya dök ve her gün işaretle.
  • Bir gün kaçırırsan kendini suçlama; ertesi gün kaldığın yerden devam et.

Ayurveda tapası, sindirim ve dönüşümle ilişkilendirilen "agni" (ateş) kavramıyla birlikte düşünür. Geleneksel yoruma göre ölçülü bir disiplin içsel ateşi besler, aşırısı ise onu yorar.

Dikkat: Tapas adına kendini aşırı zorlamak sakatlanmaya ve tükenmişliğe yol açabilir. Pratikte keskin ağrı, baş dönmesi ya da aşırı yorgunluk hissedersen dur. Soğuk duş, oruç ya da yoğun nefes teknikleri gibi uygulamaları; kalp-damar hastalığın, yüksek tansiyonun, diyabetin varsa, hamileysen ya da düzenli ilaç kullanıyorsan doktoruna danışmadan deneme. Yeme davranışınla ilgili bir sorun yaşıyorsan disiplini yemek üzerinden kurma, bir uzmandan destek al.

Tapası dengelemek

Tapas tek başına bırakılırsa katılığa dönüşebilir. Yoga geleneği onu iki ilkeyle dengeler:

  • Ahimsa (şiddetsizlik): Kendine de zarar vermemek. Ağrı varsa dinlen, hastaysan pratiği hafiflet.
  • Santosha (hoşnutluk): Bugün yapabildiğinle yetinmek. Her pratik bir öncekinden "daha iyi" olmak zorunda değil.

Kendine şunu sorabilirsin: "Bu disiplini kendimi geliştirmek için mi yapıyorum, yoksa kendimi cezalandırmak için mi?" Cevap ikincisiyse bir adım geri çekilmenin zamanı.

Sıkça sorulan sorular

Tapas nedir?

Yoga felsefesinde öz disiplin ve kararlılık anlamına gelen, Patanjali'nin beş niyamasının üçüncüsüdür. Kelime anlamı "ısı" ya da "yanmak"tır.

Tapas nasıl uygulanır?

Küçük ve sürdürülebilir taahhütlerle: her gün kısa bir pratik, düzenli meditasyon ya da sana iyi gelmeyen bir alışkanlığı bırakmak.

Tapas kendini zorlamak mı demek?

Hayır. Tapas istikrarlı çabadır; şefkat (ahimsa) ve hoşnutlukla (santosha) dengelenmediğinde amacından sapar.

Bhagavad Gita tapas hakkında ne söyler?

Gita'nın 17. bölümü tapası beden, söz ve zihin olmak üzere üç alanda anlatır ve niyetine göre sattvik, rajasik ve tamasik diye ayırır.

Kaynaklar

  • Swami Satchidananda, *The Yoga Sutras of Patanjali* (1978)
  • *Bhagavad Gita*, Eknath Easwaran çevirisi (1985)
  • Georg Feuerstein, *The Yoga Tradition* (1998)
  • Deborah Adele, *The Yamas & Niyamas* (2009)
Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar (0)
logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.