Pratyahara nedir? Yoganın beşinci basamağı olan duyuların içe çekilmesini matta ve günlük hayatta nasıl uygulayacağını adım adım öğren.
Haber Giriş Tarihi: 07.06.2024 14:00
Haber Güncellenme Tarihi: 20.06.2024 12:43
Kaynak:
Haber Merkezi
https://yogaevreni.com/
Telefon titriyor, yan masada biri konuşuyor, aklın bir sonraki işe kaymış bile... Gün boyu dikkatimiz dışarıdaki uyaranlara dağılıp duruyor. Yoga geleneğinde bunun karşılığı olan bir pratik var: Pratyahara, yani duyuların dış dünyadan içe çekilmesi. Bu yazıda pratyaharanın ne olduğunu, neden önemli olduğunu ve matta ya da günlük hayatında nasıl uygulayabileceğini bulacaksın.
Pratyahara nedir?
Pratyahara, Sanskritçede "geri çekmek" ya da "içe toplamak" anlamına gelir. Patanjali'nin Yoga Sutraları'nda anlatılan sekiz basamaklı yolun (Ashtanga) beşinci basamağıdır:
Yama (toplumsal ilkeler)
Niyama (kişisel disiplinler)
Asana (duruş)
Pranayama (nefes)
Pratyahara (duyuların içe çekilmesi)
Dharana (konsantrasyon)
Dhyana (meditasyon)
Samadhi (bütünleşme)
Patanjali pratyaharayı, duyuların kendi nesnelerinden ayrılıp zihnin doğasını izlemesi olarak tanımlar (Yoga Sutraları 2.54). Bhagavad Gita'da ise bunun için güzel bir benzetme vardır: Kaplumbağanın uzuvlarını kabuğuna çekmesi gibi, bilge de duyularını nesnelerinden çekebilir (2.58).
Pratyahara, beden ve nefesle yapılan çalışmalardan zihinsel çalışmalara geçişin köprüsüdür. Duyular sakinleşmeden konsantrasyon ve meditasyon zorlaşır.
Pratyahara duyuları kapatmak mı demek?
Hayır. Pratyahara gözlerini, kulaklarını kapatıp dünyadan kaçmak değil. Sesler, kokular, görüntüler yine oradadır; ama sen onlara tepki vermek yerine fark edip bırakırsın. Dikkatinin direksiyonu yeniden senin elindedir.
Modern dille söylersek pratyahara, dikkat yönetimine benzer. Farkındalık (mindfulness) pratiklerinin dikkat ve stres yönetimine katkısını gösteren pek çok çalışma var; pratyahara da bu ailenin eski bir üyesi sayılabilir.
Pratyaharanın getirdikleri
Zihinsel sakinlik: Dış uyaranlara daha az kapıldıkça zihnindeki gürültü azalır.
Beden farkındalığı: Kambur oturduğunu, çeneni sıktığını ya da nefesini tuttuğunu fark etmeye başlarsın.
Tepki yerine seçim: Bir uyarana hemen tepki vermek yerine bir an durup seçebilirsin.
Matta pratyahara
Nefesle içe dönüş 5-10 dk
Dirga Pranayama (üç bölümlü nefes): Nefesi karından göğse ve köprücük kemiklerine doğru doldur, verirken tersinden boşalt.
Nadi Shodhana (dönüşümlü burun nefesi): Sağ başparmağınla sağ burun deliğini kapat, soldan nefes al; sol burun deliğini kapat, sağdan ver. Sonra tersi. 5-10 tur.
Sakin pozlar 15-20 dk
Çocuk Pozu: Alnını yere ya da bir yastığa bırak. Dünyayla arana doğal bir perde çekilir.
Yatarak Bağlı Açı: Dizlerinin altına destek koy, nefesinin karnında yarattığı hareketi izle. 3-5 dakika.
Shavasana: Gözlerine bir göz yastığı ya da katlanmış havlu koyabilirsin. 5-10 dakika.
Beden taraması 10 dk
Shavasana'da dikkatini ayak parmaklarından başına kadar sırayla gezdir. Her bölgede ne hissettiğini fark et: sıcaklık, ağırlık, karıncalanma, gerginlik. Hiçbir şeyi değiştirmeye çalışma.
Shanmukhi Mudra 2-3 dk
Rahat bir oturuşta başparmaklarınla kulaklarını, işaret parmaklarınla kapalı gözkapaklarını hafifçe, bastırmadan ört; diğer parmaklarını burnun yanlarına ve dudaklarının üstüne ve altına koy. Burnundan rahatça nefes al ve içerideki sessizliği dinle. Göz rahatsızlığın varsa gözlerine dokunma.
Seslerle pratyahara
Bu pratik, gürültülü bir yerde de yapılabilir:
Gözlerini kapat, rahat otur.
En uzaktaki sesi fark et. Sonra biraz daha yakındaki sesi. Sonra odadaki sesleri.
Sonra kendi nefesinin sesini dinle.
En sonunda dikkatini seslerin arasındaki sessizliğe bırak.
Seslerden kaçmak yerine onları sırayla fark etmek, dikkatini yönetmeyi öğretir.
Günlük hayatta pratyahara
Bir dakika kuralı: Toplantıdan ya da önemli bir konuşmadan önce bir dakika gözlerini kapat, üç derin nefes al.
Tek işe odaklanmak: Yemek yerken sadece yemek ye; telefonu bir kenara bırak.
Bildirimleri azaltmak: Gün içinde belirli saatlerde bildirimleri kapatmak, modern bir pratyahara biçimidir.
Yürürken farkındalık: Ayaklarının yere değişini, havanın teninde bıraktığı hissi fark et.
Akşam ekran molası: Yatmadan bir saat önce ekranları bırak.
Duyuların dış nesnelerden çekilip dikkatin içe yönelmesidir. Patanjali'nin sekiz basamaklı yoga yolunun beşinci basamağıdır.
Pratyahara nasıl uygulanır?
Sakin nefes çalışmaları, Çocuk Pozu ve Shavasana gibi dinlendirici pozlar, beden taraması ve seslerle farkındalık pratikleriyle.
Pratyahara ile meditasyon arasındaki fark ne?
Pratyahara, dikkatin dışarıdan içeri çekilmesidir. Meditasyon ise içeride toplanan dikkatin bir noktada kesintisiz kalmasıdır. Pratyahara bu yolun hazırlığıdır.
Yeni başlayanlar pratyahara yapabilir mi?
Evet. Günde birkaç dakikalık nefes farkındalığı ya da beden taramasıyla başlayabilirsin.
Kaynaklar
Swami Satchidananda, *The Yoga Sutras of Patanjali* (1978)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
Pratyahara ile İçsel Odaklanma Yaratmak
Pratyahara nedir? Yoganın beşinci basamağı olan duyuların içe çekilmesini matta ve günlük hayatta nasıl uygulayacağını adım adım öğren.
Telefon titriyor, yan masada biri konuşuyor, aklın bir sonraki işe kaymış bile... Gün boyu dikkatimiz dışarıdaki uyaranlara dağılıp duruyor. Yoga geleneğinde bunun karşılığı olan bir pratik var: Pratyahara, yani duyuların dış dünyadan içe çekilmesi. Bu yazıda pratyaharanın ne olduğunu, neden önemli olduğunu ve matta ya da günlük hayatında nasıl uygulayabileceğini bulacaksın.
Pratyahara nedir?
Pratyahara, Sanskritçede "geri çekmek" ya da "içe toplamak" anlamına gelir. Patanjali'nin Yoga Sutraları'nda anlatılan sekiz basamaklı yolun (Ashtanga) beşinci basamağıdır:
Patanjali pratyaharayı, duyuların kendi nesnelerinden ayrılıp zihnin doğasını izlemesi olarak tanımlar (Yoga Sutraları 2.54). Bhagavad Gita'da ise bunun için güzel bir benzetme vardır: Kaplumbağanın uzuvlarını kabuğuna çekmesi gibi, bilge de duyularını nesnelerinden çekebilir (2.58).
Pratyahara, beden ve nefesle yapılan çalışmalardan zihinsel çalışmalara geçişin köprüsüdür. Duyular sakinleşmeden konsantrasyon ve meditasyon zorlaşır.
Pratyahara duyuları kapatmak mı demek?
Hayır. Pratyahara gözlerini, kulaklarını kapatıp dünyadan kaçmak değil. Sesler, kokular, görüntüler yine oradadır; ama sen onlara tepki vermek yerine fark edip bırakırsın. Dikkatinin direksiyonu yeniden senin elindedir.
Modern dille söylersek pratyahara, dikkat yönetimine benzer. Farkındalık (mindfulness) pratiklerinin dikkat ve stres yönetimine katkısını gösteren pek çok çalışma var; pratyahara da bu ailenin eski bir üyesi sayılabilir.
Pratyaharanın getirdikleri
Matta pratyahara
Nefesle içe dönüş 5-10 dk
Sakin pozlar 15-20 dk
Beden taraması 10 dk
Shavasana'da dikkatini ayak parmaklarından başına kadar sırayla gezdir. Her bölgede ne hissettiğini fark et: sıcaklık, ağırlık, karıncalanma, gerginlik. Hiçbir şeyi değiştirmeye çalışma.
Shanmukhi Mudra 2-3 dk
Rahat bir oturuşta başparmaklarınla kulaklarını, işaret parmaklarınla kapalı gözkapaklarını hafifçe, bastırmadan ört; diğer parmaklarını burnun yanlarına ve dudaklarının üstüne ve altına koy. Burnundan rahatça nefes al ve içerideki sessizliği dinle. Göz rahatsızlığın varsa gözlerine dokunma.
Seslerle pratyahara
Bu pratik, gürültülü bir yerde de yapılabilir:
Seslerden kaçmak yerine onları sırayla fark etmek, dikkatini yönetmeyi öğretir.
Günlük hayatta pratyahara
Bir sonraki adım olan konsantrasyon için Drishti ile zihinsel odaklanma yazısına göz atabilirsin.
Sıkça sorulan sorular
Pratyahara nedir?
Duyuların dış nesnelerden çekilip dikkatin içe yönelmesidir. Patanjali'nin sekiz basamaklı yoga yolunun beşinci basamağıdır.
Pratyahara nasıl uygulanır?
Sakin nefes çalışmaları, Çocuk Pozu ve Shavasana gibi dinlendirici pozlar, beden taraması ve seslerle farkındalık pratikleriyle.
Pratyahara ile meditasyon arasındaki fark ne?
Pratyahara, dikkatin dışarıdan içeri çekilmesidir. Meditasyon ise içeride toplanan dikkatin bir noktada kesintisiz kalmasıdır. Pratyahara bu yolun hazırlığıdır.
Yeni başlayanlar pratyahara yapabilir mi?
Evet. Günde birkaç dakikalık nefes farkındalığı ya da beden taramasıyla başlayabilirsin.
Kaynaklar
En Çok Okunan Haberler