
Yoga deyince akla önce pozlar gelir; oysa Patanjali'nin sekiz basamaklı yolunda asana üçüncü sıradadır. Yolun ilk basamağı, başkalarıyla ve dünyayla nasıl ilişki kurduğumuzu anlatan beş ilkedir: yamalar. Şiddetsizlik, doğruluk, çalmamak, ölçülülük ve sahiplenmemek. Bu yazıda her yamanın anlamını, günlük hayattaki karşılığını ve onları pratiğine nasıl katabileceğini bulacaksın.
Yama, Sanskritçede "dizgin" ya da "kısıtlama" anlamına gelir. Patanjali'nin Yoga Sutraları'nda tanımlanan sekiz basamaklı yolun (Ashtanga) ilk basamağıdır. Yamalar daha çok başkalarıyla ve dünyayla ilişkimizi, ikinci basamak olan niyamalar ise kendimizle ilişkimizi düzenler.
Patanjali beş yamayı sayar (2.30) ve bunların zamana, yere ve koşula bakılmaksızın uygulandığında "büyük yemin" (mahavrata) olduğunu söyler (2.31).
| Yama | Anlamı | Patanjali'ye göre meyvesi |
|---|---|---|
| Ahimsa | Şiddetsizlik, zarar vermemek | Çevredeki düşmanlık yatışır (2.35) |
| Satya | Doğruluk | Sözler ve eylemler karşılığını bulur (2.36) |
| Asteya | Çalmamak | Gerçek zenginlik kendiliğinden gelir (2.37) |
| Brahmacharya | Ölçülülük, enerjiyi korumak | Canlılık ve güç kazanılır (2.38) |
| Aparigraha | Sahiplenmemek, biriktirmemek | Hayatın anlamına dair kavrayış derinleşir (2.39) |
Sadece fiziksel şiddetten kaçınmak değil; sözle, düşünceyle ve kendine karşı da zarar vermemek. Diğer yamaların temeli sayılır.
Doğruyu söylemek ve doğruya uygun yaşamak. Ama gelenek satyayı ahimsa ile dengeler: Doğru, incitmek için kullanılmamalı.
Sana verilmeyeni almamak. Bunun içine başkalarının zamanını, emeğini ve fikirlerini sahiplenmek de girer.
Geleneksel olarak cinsel perhiz anlamında kullanılmıştır. Modern yorumlarda enerjiyi dağıtmamak ve aşırılıklardan kaçınmak olarak okunur.
İhtiyacından fazlasını biriktirmemek ve sahip olduklarına sıkıca tutunmamak. Nesnelerin yanında fikirler, ilişkiler ve sonuçlar için de geçerlidir.
Matta:
Haftalık bir deneme: Her hafta bir yama seç. Sabah o yamayla ilgili bir niyet belirle, akşam günlüğüne nasıl geçtiğini yaz. Beş hafta sonra beş yamayı da deneyimlemiş olursun.
Kişisel disiplinler olan niyamalar için Shaucha ve Tapas yazılarına da göz atabilirsin.
Patanjali'nin sekiz basamaklı yoga yolunun ilk basamağıdır. Başkalarıyla ve dünyayla ilişkimizi düzenleyen beş etik ilkeden oluşur.
Ahimsa (şiddetsizlik), satya (doğruluk), asteya (çalmamak), brahmacharya (ölçülülük) ve aparigraha (sahiplenmemek).
Yamalar daha çok başkalarıyla ilişkimizi, niyamalar ise kendimizle ilişkimizi ve kişisel disiplinlerimizi düzenler.
Geleneksel olarak bu anlamda kullanılmıştır. Günümüzde pek çok öğretmen onu enerjiyi koruma ve ölçülü yaşama olarak yorumlar.