Acı Çekmenin Nedeni: 5 Klesha

Beş klesha nedir? Patanjali'ye göre acının kökleri olan avidya, asmita, raga, dvesha ve abhinivesha ile onları yumuşatan pratikler.

Haber Giriş Tarihi: 07.06.2024 12:37
Haber Güncellenme Tarihi: 20.06.2024 12:44
Kaynak: Haber Merkezi
https://yogaevreni.com/
Acı Çekmenin Nedeni: 5 Klesha

Bir eleştiri duyduğunda içinde yükselen savunma, sevdiğin bir şeyi kaybetme korkusu, hoşlanmadığın biriyle aynı odada olmanın gerginliği... Bunların hepsi insana dair. Yoga felsefesi bu tanıdık acıların köklerini beş başlıkta toplar: kleshalar. Bu yazıda Patanjali'nin anlattığı beş kleshayı, günlük hayattaki karşılıklarını ve onları fark edip yumuşatmak için kullanabileceğin pratikleri bulacaksın.

Gün doğumunda sisi dağılan gölün kenarındaki iskelede düşünceli oturan kadın

Klesha nedir?

Klesha, Sanskritçede "sıkıntı", "acı veren" anlamına gelir. Patanjali'nin Yoga Sutraları'nda kleshalar, insanın acı çekmesine yol açan zihinsel eğilimler olarak anlatılır (2.3). Bunlar zihnin önünü kapatan bulutlar gibidir: Güneş hep oradadır ama bulutlar yüzünden göremeyiz.

Benzer bir kavram Budizm'de de vardır. Budist gelenekte "kilesa" adıyla anılan zihinsel kirlilikler genellikle açgözlülük, nefret ve yanılgı olarak sayılır.

Beş klesha

1. Avidya: yanlış görme

Patanjali'ye göre diğer tüm kleshaların toprağı avidyadır (2.4). Avidya bilgisizlik değil, yanlış görmedir: Geçici olanı kalıcı, acı verecek olanı haz verici, kendimiz olmayanı kendimiz sanmak (2.5).

Günlük hayatta: "Şu işe girersem, şu evi alırsam her şey yoluna girer" diye düşünmek.

2. Asmita: "ben" ile karışmak

Görenin, görme aracıyla, yani bilincin zihin ve bedenle özdeşleşmesidir (2.6). "Ben bu unvanım", "ben bu bedenim", "ben haklı olmalıyım."

Günlük hayatta: İşine yönelik bir eleştiriyi kişiliğine yapılmış bir saldırı gibi hissetmek.

3. Raga: tutunma

Haz veren deneyimlere bağlanmak ve onları tekrar tekrar istemek (2.7).

Günlük hayatta: Telefonu bırakamamak, iyi giden bir şeyin hep böyle sürmesini istemek.

4. Dvesha: itme

Acı veren deneyimlere karşı duyulan tepki ve onlardan kaçma isteği (2.8).

Günlük hayatta: Zor bir konuşmayı sürekli ertelemek, sevmediğin birine karşı içinde biriken öfke.

5. Abhinivesha: yaşama tutunma, ölüm korkusu

Patanjali bu kleshanın bilgelerde bile bulunduğunu söyler (2.9). En derindeki korkudur.

Günlük hayatta: Değişimden, bilinmeyenden, kayıptan korkmak.

Raga ve dvesha birbirinin aynadaki görüntüsü gibidir: Birinde yaklaşmak, diğerinde uzaklaşmak istersin. İkisi de zihni o anki gerçeklikten uzaklaştırır.

Kleshalar nasıl yumuşar?

Patanjali iki aşamadan bahseder:

  • Kaba kleshalar meditasyonla (dhyana) yatıştırılır (2.11).
  • İnce, tohum halindeki kleshalar ise zihin kendi kaynağına döndükçe çözülür (2.10).

Bu yolda önerilen temel araç Kriya Yoga'dır (2.1-2.2): Tapas (disiplin), svadhyaya (kendini tanıma) ve ishvara pranidhana (teslimiyet). Patanjali bunların kleshaları zayıflattığını söyler. Tapas hakkında daha fazlası için Yoga'da Tapas yazısına bakabilirsin.

Pratik araçlar

  • Fark etmek: Zor bir an yaşadığında kendine sor: "Şu an hangi klesha konuşuyor? Tutunma mı, itme mi, korku mu?" İsim vermek mesafe yaratır.
  • Meditasyon: Günde 10 dakika oturup düşüncelerin geldiğini ve gittiğini izle. Onlara tutunmadan, onları itmeden.
  • Nefes: Nadi Shodhana ya da uzun nefes verişiyle sinir sistemini sakinleştir; sakin bir zihin tepki vermeden önce durabilir.
  • "So Hum" mantrası: Nefes alırken "So", verirken "Hum" de. Gelenekte "Ben O'yum" diye çevrilir; dikkati egonun ötesine çevirir.
  • Günlük tutmak: Gün sonunda seni en çok rahatsız eden anı yaz ve hangi kleshanın devrede olduğunu düşün.
  • Şefkat: Kleshaları fark ettiğinde kendini yargılama. Onlar insan olmanın parçası.

Klesha odaklı kısa pratik (20 dakika)

  1. Çocuk Pozu: 2 dakika. Teslim olmak.
  2. Dağ Duruşu: 1 dakika. Olduğun yerde durmak.
  3. Ağaç Pozu: Her tarafa 5 nefes. Sallanmayı kabul etmek.
  4. Nadi Shodhana: 5 dakika.
  5. Oturarak "So Hum" meditasyonu: 7 dakika.
  6. Shavasana: 3-5 dakika. Bırakmak.
Dikkat: Kleshalarla çalışmak bazen geçmişe ait acı veren anıları ya da yoğun duyguları yüzeye çıkarabilir. Kendini bunalmış hissedersen pratiği bırak, gözlerini aç ve nefesine dön. Uzun süren keder, kaygı ya da travma belirtileri yaşıyorsan bir ruh sağlığı uzmanından destek al.

Sıkça sorulan sorular

Klesha nedir?

Yoga Sutraları'na göre insanın acı çekmesine yol açan zihinsel eğilimlerdir. Beş tanedir: avidya, asmita, raga, dvesha ve abhinivesha.

Hangi klesha en temel olanıdır?

Avidya, yani yanlış görme. Patanjali diğer dört kleshanın avidyadan beslendiğini söyler.

Kleshalardan tamamen kurtulmak mümkün mü?

Yoga geleneği bunun mümkün olduğunu söyler; ama günlük hayatta amaç kleshaları fark edip etkilerini yumuşatmaktır.

Kleshalarla nasıl çalışırım?

Farkındalık, düzenli meditasyon, sakinleştirici nefes, kendini tanıma ve şefkatle.

Kaynaklar

  • Swami Satchidananda, *The Yoga Sutras of Patanjali* (1978)
  • I.K. Taimni, *The Science of Yoga* (1961)
  • T.K.V. Desikachar, *The Heart of Yoga* (1995)
  • Jack Kornfield, *A Path with Heart* (1993)
Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar (0)
logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.